Aristoteles Politika ve Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacib

Aristoteles

Aristo, Politika adlı eserinde devleti, onun yapıtaşı olan aileden başlayarak ele alır. Ona göre Polis(devlet) aile, kabile, köy aşamalarından sonraki basamaktır. Doğal bir sürecin sonucudur. Bireylerden oluşur ancak onlardan önce gelir. Üreme için dişi ve erkeğin gerekli olması gibi, yönetenle yönetilenin birliği de gereklidir. Yönetim anlayışı topluma göre değişebilir. “İnsan siyasal bir hayvandır” ve devlet ile yurttaşlık sınıfını kazanır.[1] 

Kutadgu Bilig Aristoteles’in yaptığı gibi yönetim biçimlerini ya da özgürlük problemini tartışmaz. Ancak birleştikleri noktalar da vardır. Aristoteles’e göre “hukuk ve adâlet, toplumun ve devletin temeli”dir[2] Kutadgu Bilig Aristotelesçi bir siyasetname olarak bilinir. Yusuf’un İbni Sina vasıtasıyla Aristo’dan etkilenmesi olasıdır.[3] İslam felsefesinde Aristo’dan yoğun olarak etkilenen Meşşailer El Kındi, Farabi ve İbni Sina: Aristo’nun felsefesini temel alırlar.[4]

---

[1] Aristoteles; Politika, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1993, K.I, B.2

[2] Arslan Topakkaya, Aristoteles’te Adalet Kavramı, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2/6 s. 2009

[3] Kutadgu Bilig’de Devlet Ve Adalet İlişkisi, Özlem Bağdatlı,s.63

[4] Nihat Keklik, Türkler ve Felsefe, s.168